سەبارەت بە لێدوانی دادگای باڵای ئیتیحادی عێراقی

لە لاپەڕەی فەیسبووکەکەمەوە 

سەبارەت بە لێدوانی دادگای باڵای ئیتیحادی عێراقی کە دەڵێت " ناتوانێت بڕیار لەسەر دەستوری یان نادەستوری ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان بدات بۆ سەربەخۆیی، هەتا گوێ لە بەرپرسانی هەرێم نەگرێت"

لایەنە یاسایییەکەی بە کورتی؛ 

لە دادگا هەتا لایەنی داوالێکراو بە فەرمی و یاسایی ئاگادارنەکرێتەوە، نابێ بچنە ناو ناوەڕۆکی داوا. ئەگەر دوای ئاگادارکردنەوە داوالێکراو نەچوو، دادگا بە غیابی بەڕێوە دەڕوات و دەکرێ حوکم بدات. سەبارەت بەوەش کە ڕای خۆیان ناڵێن ئێستا، هی ئەوەیە کە بەگوێرەی یاسا، دادگا نابێ پێش ئەوەی بچیتە ناو دۆسیەکە، بۆچوونی خۆی بڵێت.

ئەوەی لە خورماتو ڕوودەدات جینۆساید و تاوانی جەنگە؟!

هەڤاڵ نەژاد* 

تاوانی جینۆساید، شتێکی نوێ نییە بۆ ئێمە، ئەزموونێکی درێژ و پڕ قوربانیمان هەیە لەگەڵ ئەو تاوانە. بە درێژایی حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق لە دژمان ئەنجام دراوە. ئێستاش ئەوەی لە ناوچەداگیرکراوەکاندا و بەتایبەت لە خورماتو دژی خەڵکی مەدەنی کورد ئەنجام دەدرێت، لە دوای تەسلیم کردنی بە حەشدی شەعبی و سوپای عێراق لە لایەن بەشێکی یەکێتی نیشتمانییەوە لە ١٦/١٠/٢٠١٧، دەکرێ وەک جینۆساید سەیری بکەین و کاری بۆ بکەین لە داهاتوودا بە جینۆساید و تاوانی جەنگ بناسرێت.

دوو سەرنج سەبارەت بە دوو کێشەی دەستووریی نیوان هەولێر و بەغدا

هەڤاڵ نەژاد

یەک/ دەروازە سنوورییەکان 

فشاری بەغدا بۆ ورگرتنەوەی فڕۆکەخانە و دەروازە سنوورییەکان لە کوردستان، شتێکی تازە نەبوو و هۆکارەکەشی ڕیفراندۆم نەبوو، وەک ئێستا وا دەبینرێ کە ئەوە هۆکار بێت. لە ڕابردوودا چەندین جار بەرپرسانی بەغدا ئاماژەیان بە وەرگرتنەوەی دەروازە سنوورییەکان کردووە و گوتویانە کە ئەو داهاتەی لەو سنوورانە هەیە، ناگەڕێنەوە نێو بودجەی عێراق. واتە ئەگەر ڕیفراندۆمیش نەکرایە، بەغدا هەرکاتێک بەهێز ببوایەتەوە ئەو کارەی دەکرد، چونکە ئەوان بە مافی خۆیانی دەزانن بەگوێرەی دەستوور!

بۆچی بە بەڵێ دەنگ دەدەم؟!

هەڤاڵ نەژاد 

وەک سروشتی هەمیشەیی خەڵکی کورد بۆ دابەشبوون و پەرتەوازەیی و چەند بەرەیی لەسەر هەر پرسێک، پرۆسەی ڕیفراندۆمی "سەربەخۆیی کوردستان"یش بە هەمانشێوە دابەشبوون و بەرەی بەڵێ و نەخێری لێ دروست بووە. ئەوەی جێی داخە وەک زۆربەی جار، لە بری وتوێژ و ڕاگۆڕینەوە، دەکەوینە تانەو تەشەر و یەکتر شکاندن.

بەشداریکردن لە کۆنفڕانسی ساڵانەی بەهێزکردنی لێپرسینەوە و دەسەڵاتی یاسا لە هەرێمی کوردستان

دوێنێ ١٧/٧/٢٠١٧ بەشداریم کرد لە کۆنفڕانسی ساڵانەی بەهێزکردنی لێپرسینەوە و دەسەڵاتی یاسا لە هەرێمی کوردستان. کۆنفڕانسەکە لەلایەن ڕێکخراوی ستۆپ بۆ دژە گەندەڵی و بە هاوکاری دامەزراوەی بەخشینی نیشتمانی (NED) ی ئەمریکی، بەڕێوەچوو

لە کۆنفڕانسەکەدا دوو پانێڵ بەڕێوەچوون لەبارەی دژایەتی گەندەڵی و لیژنەی چاکسازی و کارەکانی ئەو لیژنەیە. من بەشدارییەکی دوو سێ خولەکیم هەبوو، وەک پارەزەرێک ئەو چەند خاڵەم خستەڕوو؛

کتێب... دەروازەیەک بۆ دیپلۆماسی

کتێبێکی خۆم 

ئەم کتێبەم نزیکەی چوار ساڵە لە چاپخانەی حکومەت کەوتووە و تۆزی لێ نیشتووە، خۆم بیرم چۆتەوە باسی چی تێدا کراوە!

بۆیە بڕیارم دا بە شێوەی پی دی ئێف، لە کتێبخانەی کوردیپێدیا بڵاوی بکەمەوە.

لە هەڵەبجە ڕێزیان لێ ناین

لەگەڵ پارێزگاری هەڵەبجە و هاوڕێیانم

ئەمڕۆ ١٣-١٢-٢٠١٥ لەگەڵ کۆمەڵێک هاوڕێی پارێزەر و دادنووس، لە هەڵەبجە بووین. ڕێکخراوی هەڵەبجە بۆ پەرەپێدانی ڕۆشنگەری کلتوری و مرۆیی بە هاوکاری پارێزگاری هەڵەبجە، لە نێو دیوانی پارێزگا ڕێزیان لێ ناین و خەڵاتی ڕێزلێانیان پێشکەش کردین، بەهۆی ئەوەی لە ڕابردوو کارمان کردووە بۆ پرسی جینۆساید بە گشتی و هەڵەبجەش بە تایبەتی.

خانمی دادپەروەریی و بارودۆخەکەی لە وڵاتانی جیهاندا

پارێزەر/ هەڤاڵ نەژاد 

خانمی دادپەروەری کێیە؟

خانمی دادپەروەری (Lady Justice)، ئەو پەیکەرەیە کە خانمێک چاوی بەستراوەوە و دەستێکی شمشێرە وەک نیشانەی دەسەڵات و هێز و دەستێکی دیکەشی تەرازوویەکە، وەک نیشانەی هەڵسەنگاندنی هەردوولایەنی دادبینی و قورسایی حەق کە بەلای کامیاندا زۆرتر دەکەوێت. ئەو پەیکەرە لە زۆربەی دەزگا دادوەرییەکانی وڵاتاندا بوونی هەیە و وەک ئاکار و سیمبولی دادپەروەریی لێی دەڕوانرێت.

مەلاش هەڵە دەکات!

هەڤاڵ نەژاد 

ئەم پەندە کوردییە، ئەگەر لە مانا سادە زمانەوانییەکەیدا ئەوە بێ کە هەموو کەس شیاوە بۆ ئەوەی هەڵە بکات، لە مانا قوڵەکەیدا ئەوەیە کە ئەوەی مەلا دەیڵێ و دەیکا، ڕاستە، بەڵام جاروبار یا بە دەگمەن هەڵە دەکات. زۆربەی جاریش لە لایەن خەڵکەوە بۆ ئەو مەبەستە بەکاردێ، کەسێک قسە دەکات و هەڵەیەکی لێ دەگرن، دەڵێ؛ مەلاش هەڵە دەکات، واتە قسەکانی من ڕاستە و ئەمەیانم لێ تێکچوو هەڵەم تێدا کرد.

لە بارەی کۆچەوە

هەڤاڵ نەژاد 

ئەم ڕۆژانە، کۆچ بۆ ئەوروپا، بۆتە ڕۆژەڤی هەرە گرنگی کوڕانی وڵات و لە نێویاندا ناوی قاچاخچییەکان و هەواڵپرسینیان لە ناو و هەواڵپرسی ئازیزان و دۆستانیان، زۆرتر لەسەر زارانە.

بەر لە هەر شتێک، کۆچکردن مافێکی ڕەوای هەر کەسێکە، مرۆڤ ئازادە لەوەی شوێنی ژیانی هەڵبژێرێ یا شوێن خەونەکانی خۆی بکەوێ و لە هەر کوێ پێی وابێ بەدیدێن، لەوێ بگیرسێتەوە. بۆیە بەلای منەوە، ئەوانەی کۆچ دەکەن نە شایەنی دەستخۆشی و هاندانن، نە شایەنی ئەوەشن قسەی نەشیاوی وەک نا نیشتیمانی و هەڵاتوویان پێ بگوترێ.

ئێوە کەی ماندوو دەبن؟

هەڤاڵ نەژاد

ئەندامانی پارتەکان بەشێوەیەک پەروەردە کراون، هەمیشە چاویان لەسەر نەیارەکانی حیزب بێ و لەمەڵاسدا بن بۆ گرتنی هەر هەڵە و کەموکوڕییەک، بەڵام بۆ هەڵەکانی حزبی خۆیان وا نین، چاویان داخراوە، تەنانەت ئەگەر بشی بینن، باسی ناکەن.

ئەو نەخۆشییە، لە نێو ڕۆژنامەوان، نووسەر، میدکاری حیزبەکاندا  پتر بڵاوە و ڕوونتر خۆی دەنوێنێ. بۆ عەیبەی خۆیان چاویان کوێر کردووە، بەڵام هەموو لە مەڵاسدان بچووکترین هەڵە و کەموکوڕی نەیارەکانی حیزب ببینن و بیکەنە هەڵڵا و بە ناوی ڕەخنەوە ژەهر ببارێنن، هەفتەیەک و دووانیش و زیاتریش پێخۆریی پێ دەکەن.

بەڵێ بۆ دەستوورێکی سیکۆلاری دوور لە دین

هەڤاڵ نەژاد 

پێویستە دەستووری کوردستان، بە شێوەیەک بنووسرێتەوە، کە بۆ دەوڵەتێک بگونجێ، نەک تەنها هەرێمێک لە چوارچێوەی عێراق. بۆ ئەوەش باشترین جیاوازی لەگەڵ دەستووری عێراق، خۆ ڕزگارکردنە لە کۆت و بەندی مادەی ٢ی دەستووری عێراق*، کە تێیدا دین دەکاتە سەرچاوەی سەرەکی یاسادانان و دواتریش ئاماژە بەوەی نابێ پێچەوانەی بنەما دیموکراتییەکان یاسا دابنرێن، کە ئەمە دژبەیەک (تناقض)ی بە ئاشکرا پێوە دیارە.

ئایا بارودۆخەکە ڕەخنە و ململانێ هەڵدەگرێ؟!

هەڤاڵ نەژاد 

هەر کاتێک دەنگی چەکەکان بەرزبێ، بە ئاسایی دەنگەکانی دی نزمتر و لاوازتر بەرگوێ دەکەون و دەبیسترێن. یان لە زۆربەی حاڵەتەکاندا هەموو دەنگەکان پێکەوە لە پێناو بەرزکردنەوەی دەنگی چەکەکان کار دەکەن و خزمەتی ئەو دەنگە دەکەن. بە تایبەت ئەگەر دەنگی چەکەکان لە پێناو ئامانجێکی پیرۆزی وەک بەرگری لە نیشتمان، بەرز بن.

دەستخۆش ئەنجومەنی دادوەری!

پارێزەر/ هەڤاڵ نەژاد

ئەمڕۆ ئەنجومەنی دادوەری و، یەکێتی دادوەرانی کوردستان، مانگرتنیان ڕاگەیاند هەتا کاتێکی نادیار، بە پاساوی ئەوەی هێرش کراوەتە سەر کۆشکی دادگەری شاری کفری. بەر لە هەموو شت، وەک پارێزەرێک دژی هەرجۆرە هێرشێکی فیزیکیم بۆ سەر دادوەران، پارێزەران و، هەموو پێکهاتەکانی دیکەی نێو دەسەڵاتی دادوەری، تەنانەت تەلار و کەلوپەلەکانیشی و هەر شتێک کە شکۆی ئەو دەسەڵاتەی پێوەبێ.

سیستەمی پەرلەمانی بۆ وڵاتێک باشە کە پەرلەمانی هەبێت

هەڤاڵ نەژاد 

- بەڵێ،

سیستەمی پەرلەمانی، بۆ وڵاتێک زۆر باش و گونجاوە، کە بەڕاستی پەرلەمانی هەبێت و پەرلەمانەکەی ئەرکەکانی خۆی جێبەجێ بکات، نەک پەرلەمانێک کە هەموو یاسا و بابەتەکانی لە دەرەوەی پەرلەمان و بە (تەوافق) کە سووکایەتییە بە دیموکراتی، یەکلابکرێتەوە!

- بەڵێ،

سیستەمی پەرلەمانی، بۆ وڵاتێک باشە کە پەرلەمانەکەی لە ستۆدیۆی مێدیاکان نەچێ زۆرینەی ئەندامەکانی بێژەر و ڕاگەیاندنکار و بانگخواز بن. لە مینبەری مزگەوت، لە دیوەخان نەچێ، کە پڕ بێ لە شێخ و ئاغا و مەلا.